Niestety, żaden okres życia człowieka nie jest wolny od zagrożeń. W tym artykule pragnę zwrócić Państwu uwagę na istniejący problem przemocy, która występuje zarówno w środowisku domowym, jak i w instytucjach opiekuńczych, leczniczych.

Nadużycia wobec ludzi starszych postrzega się jako wynikające z nieodpowiedniej opieki, jako problem władzy kontroli i nierówności. Osoby starsze doświadczające przemocy tracą szacunek do siebie, godność, poczucie bezpieczeństwa, akceptacji, stabilizacji, samorealizacji, satysfakcji. Potęgują się problemy samotności, odrzucenia, bezdomności czy nawet zabójstw i samobójstw. Oprócz oczywistych oznak, np. śladów zranień, istnieją także objawy pośrednie doświadczania przemocy, między innymi zaburzenia snu, zmiany apetytu, płaczliwość, niska samoocena, nadmierna lękliwość lub postawa rezygnacji. Osoba maltretowana może szukać ucieczki od rzeczywistości przez nadużywanie leków uspakajających/nasennych, czy alkoholu.

Rodzaje przemocy, jakiej doświadczają osoby starsze i przykłady przemocowych zachowań:

– fizyczna i seksualna – bicie, popychanie, zmuszanie do jedzenia, nadmierne podawanie leków w celu uspokojenia, pozostawienie bez opieki, wykorzystywanie seksualne,

– psychiczna, emocjonalna – nieposzanowanie godności i prywatności, agresja słowna, grożenie, obrażanie, lekceważenie, ignorowanie, grożenie zerwaniem więzi, szantaż emocjonalny,

– ekonomiczna – wyłudzenia, oszustwa, zawłaszczanie majątku, zaniedbanie materialne, ograniczanie dostępu do swobodnego dysponowania własnością, niesprawiedliwe dysponowanie współwłasnością,

– nieadekwatna polityka społeczna wobec starszych, złe rozwiązania systemowe w opiece ambulatoryjnej, brak wsparcia rodzinnych opiekunów osób starszych, ze strony odpowiednich instytucji, nieodpowiednie uregulowania prawne, niedostateczne dofinansowanie leków, zabiegów, rehabilitacji, nieodpowiedni system szkoleń i profesjonalizacji kadr wspomagających seniorów,

– systemowa – uwarunkowania systemowe wpływające negatywnie na opiekę nad osobami starszymi,

– kulturowa – postawy społeczne utrudniające realizację potrzeb osób starszych –  przyjęte wzorce kulturowe, idee, kanony.

Do niewłaściwych zachowań wobec osób starszych w instytucjach opiekuńczych, leczniczych należą:

– tzw. babytalk – stosowanie w kontaktach z seniorami infantylnego słownictwa i sposobu wymawiania słów,

– zwracanie się po imieniu, per „ty”, „dziadek”, „babcia”,

Senior to osoba dorosła o określonej osobowości i doświadczeniu, przeżyciach i dorobku osobistym. Bez względu na to, jak potoczyło się jego życie i w jakiej obecnie znajduje się  sytuacji, nic nie usprawiedliwia traktowania go bez szacunku ani odbierania mu godności.

W tym obszarze jest wiele do zrobienia, głównie poprzez szeroką edukację i profesjonalizację opieki, szkolenie kadr, a także popularyzację wiedzy o starości i potrzebach tego okresu życia. 

Kluczowa jest edukacja opiekunów i pracowników służby zdrowia w zakresie umiejętnego rozpoznawania przejawów przemocy, jakiej doświadczają osoby starsze, oraz dobór metod pomocy w takich przypadkach.

Od 1996 roku działa Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska linia” – tel: 22 668 70 00, czynne codziennie w godz. 12-18. Jeśli jesteś świadkiem przemocy lub chcesz jej przeciwdziałać – nie czekaj – zadzwoń!

Przemoc jest przestępstwem, nie bądźmy obojętni na jej przejawy!

Kliknij na wybraną ikonę poniżej aby udostępnić ten artykuł.

Małgorzata Kaczorek

Zmień czcionkę
instagram