Zespół zachodzącego słońca (ang. sundowning) to szeroko rozumiane zjawisko polegające na tym, iż późnym popołudniem lub wczesnym wieczorem, osoby starsze doświadczają narastającego poczucia niepokoju, poirytowania lub drażliwości. Choć zespół ten w pewnym stopniu może dotykać osoby zdrowe, najczęściej jednak pojawia się on w przebiegu chorób otępiennych, takich jak np. choroba Alzheimera.

Zespół zachodzącego słońca jest w szczególności trudny dla opiekuna, ponieważ wieczór to czas, w którym chciałby odpocząć, jednak u podopiecznego wraz z nastaniem godzin wieczornych nasila się poczucie dezorientacji i pobudzenia.

Zredukowanie długości trwania epizodów zespołu zachodzącego słońca, a przede wszystkim ograniczenie ich częstotliwości jest bardzo ważne. Pobudzenie, drażliwość i dezorientacja mogą  u chorego powodować problemy z zaśnieciem, a co za tym idzie- gorsze funkcjonowanie i nastrój następnego dnia.

Przyczyny zespołu zachodzącego słońca

Choć przyczyny zespołu zachodzącego słońca nie są jeszcze w pełni poznane, za główną przyczynę zespołu uważa się zmiany neurodegeneracyjne, takie jak np. obumieranie komórek nerwowych. Zmiany w mózgu niekorzystnie wpływają na rytm biologiczny chorego i rozregulowują jego cykl snu-czuwania.

Zaobserwowano również, że występowanie zespołu zachodzącego słońca jest bardziej prawdopodobne gdy:

– chory jest bardzo zmęczony,

-odczuwa ból, pragnienie lub głód.

-ma stany depresyjne.

-jest znudzony.

Jak radzić sobie z zespołem zachodzącego słońca?

Choć całkowite wyeliminowanie zespołu zachodzącego słońca może być niemożliwe, istnieje kilka sposobów, które mogą złagodzić symptomy i skrócić czas trwania epizodów zespołu zachodzącego słońca. Wskazówki te będą zależały od tego, w jakim stadium rozwoju choroby znajduje się podopieczny.

1. Jeśli u podopiecznego zaobserwujesz narastający niepokój, postaraj się go uspokoić poprzez rozmowę. Pozwól, aby chory wyraził swoje emocje i obawy- być może zobaczył coś, co go przestraszyło i potrzebuje Twojego wsparcia. Możesz także spróbować odwrócić uwagę chorego, poprzez zachęcenie go do różnych aktywności- np. pomoc w składaniu ubrań lub oglądanie filmu.

2. Zminimalizuj hałas, wyłącz niepotrzebne urządzenia, które generują dźwięk. Czasem choremu może przeszkadzać zbyt duża liczba osób w pokoju. Nadmierna ilość bodźców nie jest korzystna i może nasilać objawy. Poprzez ograniczenie hałasu i bodźców pozwolisz choremu na wyciszenie się.

3. Spróbuj odwrócić uwagę podopiecznego podając mu ulubioną przekąskę lub rzecz, którą lubi, np. album ze zdjęciami bliskich. Możesz także spróbować porozmawiać z nim o czymś, co wzbudza pozytywne emocje.

4. Możesz także włączyć program telewizyjny lub film. Pamiętaj jednak, aby film który nie zabierał agresywnych treści. Niepokojące sceny mogą dodatkowo wzbudzić lęk, powodować problemy z zaśnieciem lub pojawienie się halucynacji.

5. Wieczorem zadbaj o rytynę i stopniowe wyciszenie, które pomoże choremu w zaśnięciu. W tym czasie lepiej nie planować zbyt wielu aktywności, które mogłyby dodatkowo pobudzić podopiecznego.

6.  Zasłoń zasłony lub rolety zanim zajdzie słońce. Cień, jaki rzucają przedmioty w pokoju oraz ograniczona ilość dziennego światła może dezorientować podopiecznego.   

7.  Ogranicz drzemki w ciągu dnia. Nie musisz ich całkowicie eliminować, ale pilnuj, aby nie były zbyt długie.

8. Zabdaj o to,  aby w miarę możliwości podopieczny był aktywny fizycznie w ciągu dnia i spędzał czas na świeżym powietrzu. Jeśli to niemożliwe, upewnij się, że chory może siedzieć przy oknie, gdzie będzie miał dostęp do naturalnego światła. To z pewnością pomoże w regulacji jego zegara biologicznego.

9. Zadbaj o dobre oświetlenie. Złość i dezorientacja narastają, gdy osoba z demencją nie widzi dobrze, gdzie się znajduje.

10. Postaraj się, aby późnym popołudniem lub wieczorem podopieczny nie pił żadnych napojów zawierających kofeinę lub alkohol.

Jeśli objawy zespołu zachodzącego słońca narastają, porozmawiaj o tym z lekarzem. Rozmowa z lekarzem i badanie może pomóc w zidentyfikowaniu przyczyny problemu. Być może u chorego rozwija się infekcja, która powoduje ból i rozdrażnienie. Objawy mogą pojawić się również na skutek zażywanych leków.

Porady rozstały opracowane na podstawie rekomendacji Amerykańskiego Instytutu ds. Starzenia się. Źródło:  https://www.nia.nih.gov/health/tips-coping-sundowning

Kliknij na wybraną ikonę poniżej aby udostępnić ten artykuł.

Małgorzata Kaczorek

Zmień czcionkę
instagram